A heath too far
Elk jaar in september vindt op de Ginkelse Heide in Ede, de spectaculaire herdenking van de operatie Market-Garden uit september 1944 plaats. Maar waarom hier ? En wat heeft zich hier in die dagen in september eigenlijk afgespeeld.
De documentaire "A heath too far" vertelt het verhaal van de eerste dagen van de operatie Market-Garden. De Ginkelse Heide was het landingsgebied voor de 4e Parachutistenbrigade die op 18 september 1944 oftewel de tweede dag van de operatie, landde. De hei moest op de 17e en de 18e september worden verdedigd tegen de Duitse tegenaanvallen. Die taak had een bataljon Schotten, de 7th KOSB die zelf met zweefvliegtuigen op 17 september bij Wolfheze waren geland. Al snel nadat de Schotten hun posities op de hei hadden ingenomen kwamen de Duitse tegenaanvallen. Deze werden met wisselend succes uigevoerd door een bataljon Nederlandse SS-ers uit Amersfoort. Voorzover bekend wordt voor het eerst ook het verhaal van dit Nederlandse SS-bataljon verteld aan de hand van origineel archiefmateriaal.
Op het moment van de landingen op de 18e was een belangrijk deel van hei, rondom het huidige restaurant `Tante Tok` in handen van de Duitsers. De eerste taak van de parachutisten was dan ook om deze tegenstand op te ruimen.
Daarna vertrokken de Engelsen nadat zij eerst ter plekke een nieuw plan moesten bedenken om op te rukken naar Arnhem. Op 19 september liep de opmars vast in de bossen rondom de Johannahoeve. Het was toen al duidelijk dat de operatie vele moeilijkheden ondervond. Met veel moeite slaagden de Schotten en de Engelsen erin om de landing van de gliders van de Poolse brigade bij de Johannahoeve te laten slagen. De opmars eindigde uiteindelijk rondom Hartenstein in Oosterbeek. Men is nooit in Arnhem gekomen.
De documentaire is gebaseerd op verschillende boeken en archiefstukken die overigens een uiteenlopend en soms tegenstrijdig beeld geven. Er is gebruik gemaakt van origineel beeldmateriaal terwijl sommige delen zijn nagespeeld, zowel op de terreinen rondom, de Ginkelse Heide als ook in Engeland. Het verhaal wordt voor het grootste deel verteld door veteranen en door ooggetuigen.
Een groot voordeel is dat de huidige terreinen er in grote lijnen nog precies zo bijliggen als een kleine 70 jaar geleden. Ook diverse gebouwen zijn niet of nauwelijks veranderd. Het Planken Wambuis, Tante Tok en de Langeberg, De Tafelberg, De Johannahoeve en het `Witte Huis` in Oosterbeek zijn na het zien van de film eerst en vooral historische plaatsen. Dit geldt zeker voor de schaapskooi op de Ginkel die in de eerste uren van de landingen diende als noodhospitaal.